Aktywny filtr harmonicznych to układ energoelektroniczny, który mierzy prąd obciążenia i wstrzykuje do instalacji prąd o przebiegu przeciwnym do jego składowych harmonicznych. Ponieważ pracuje na bieżącym pomiarze, nadąża za zmianą widma – czego gałąź o stałym strojeniu nie potrafi z definicji.
Kłopot zaczyna się przy nazwie. To samo urządzenie występuje w ofertach jako filtr aktywny, APF i kompensator SVG, a w elektronice sygnałowej „filtr aktywny” oznacza coś zupełnie innego. Stąd biorą się nieporozumienia w rozmowie z dostawcą: obie strony używają tego samego słowa na dwa różne przedmioty.
Poniżej rozkładamy zasadę działania krok po kroku, porządkujemy nazewnictwo, pokazujemy, co filtr robi z bilansem mocy biernej, gdzie leżą jego twarde granice i od czego zacząć dobór. Rozwiązanie o stałym strojeniu opisujemy osobno w tekście o tym, czym jest pasywny filtr harmonicznych.
|
Czym jest aktywny filtr harmonicznych?
To układ energoelektroniczny przyłączany równolegle do szyny rozdzielnicy, który wytwarza prąd znoszący harmoniczne wprowadzane przez odbiorniki nieliniowe. Filtr nie ingeruje w pracę falownika ani prostownika. Zmienia to, co z ich prądu dociera do transformatora i przewodów zakładu.
Słowo „aktywny” opisuje sposób pracy, nie klasę jakości. Układ ma własny stopień mocy i sterownik, więc sam decyduje, jaki prąd wytworzyć w danej chwili. W kartach katalogowych opisuje się go też skrótem APF, od angielskiego active power filter. Cały ten artykuł dotyczy wykonania bocznikowego, czyli urządzenia dołączonego równolegle do szyny, obok odbiorników.
Zanim przejdziemy dalej, warto rozbroić pułapkę językową. W elektronice sygnałowej „filtr aktywny” oznacza układ RLC ze wzmacniaczem operacyjnym, który przepuszcza jedno pasmo częstotliwości, a tłumi pozostałe – stąd nazwy w rodzaju filtra dolnoprzepustowego. Energetyczny filtr harmonicznych nie przepuszcza ani nie blokuje pasma. On wytwarza prąd. Obie rzeczy noszą tę samą nazwę i obie wychodzą w wynikach wyszukiwania, choć nie mają ze sobą nic wspólnego poza słowem.
Samo zjawisko, jego źródła i skalę opisujemy na stronie zbiorczej o tym, czym są harmoniczne w sieci. Tutaj zajmujemy się wyłącznie jedną metodą ich ograniczania.
Jak działa filtr aktywny – pomiar, wyznaczenie składowych, prąd w przeciwfazie
Filtr mierzy prąd obciążenia, rozkłada go na składową podstawową i harmoniczne, a następnie wstrzykuje prąd o przeciwnym przebiegu. Cały cykl zamyka się w ułamku okresu sieci 50 Hz, więc układ odpowiada na zmianę widma w trakcie pracy, a nie po fakcie.
Mechanizm ma trzy etapy. Przekładniki prądowe podają sterownikowi obraz prądu, procesor wylicza z niego składowe o częstotliwościach będących wielokrotnością 50 Hz, a mostek tranzystorów IGBT w przekształtniku napięciowym generuje prąd odwzorowujący te składowe ze znakiem przeciwnym. Przełączanie odbywa się z częstotliwością wielokrotnie wyższą od sieciowej – inaczej przekształtnik nie odwzorowałby przebiegu o częstotliwości kilka razy większej niż podstawowa.
Efekt wynika ze zwykłego sumowania prądów w węźle. Odbiornik pobiera prąd złożony ze składowej podstawowej i harmonicznych, filtr dokłada w tym samym węźle prąd równy samym harmonicznym, tyle że przeciwny. Powyżej punktu przyłączenia zostaje więc przebieg bliższy sinusoidzie, choć w samym odbiorniku nic się nie zmieniło. To istotne rozróżnienie: filtr aktywny nie „usuwa” harmonicznych u źródła i nie poprawia pracy falownika, który je wytwarza.
Na tym polega też różnica wobec rozwiązania o stałym strojeniu. Gałąź strojona czeka, aż prąd danego rzędu sam wybierze drogę o mniejszej impedancji. Filtr aktywny nie czeka na nic – prąd, który ma znieść harmoniczną, wytwarza sam.
Dlaczego miejsce wpięcia przekładników przesądza o wyniku?
Urządzenie kompensuje wyłącznie ten prąd, który mierzy. Punkt wpięcia przekładników wyznacza więc granicę: powyżej niej obraz prądu zostaje uporządkowany, poniżej nie zmienia się nic. Jeśli przekładniki obejmują tylko część odbiorników nieliniowych, reszta ich prądu przechodzi obok regulacji i płynie do transformatora tak jak dotąd.
Praktyczny wniosek dotyczy zmian w rozdzielnicy. Schemat wpięcia przekładników, ich przekładnia i kierunek to element projektu, a nie detal montażowy. Po dołożeniu nowego pola albo po przepięciu odbiorników trzeba do tego schematu wrócić, bo poprawnie dobrane urządzenie potrafi dawać niepełny efekt wyłącznie z powodu tego, co widzi na wejściu pomiarowym.
Filtr aktywny, kompensator SVG, STATCOM – ta sama energoelektronika, inne zadanie
Filtr aktywny i kompensator SVG to dwa zadania tej samej energoelektroniki, w praktyce łączone w jednym urządzeniu. Różni je to, co sterownik traktuje jako zadanie nadrzędne: filtr aktywny celuje w prąd harmonicznych, a SVG w moc bierną przy częstotliwości 50 Hz.
Oba układy stoją na tym samym przekształtniku napięciowym z tranzystorami IGBT, dlatego rozdział między nimi jest kwestią sterowania, nie budowy. Nowoczesne układy SVG realizują obie funkcje równolegle, a część modeli dokłada do tego symetryzację obciążenia faz. Zasadę i wykonanie samego urządzenia opisujemy w tekście o tym, czym jest kompensator SVG, a relację obu zadań rozkładamy szerzej przy okazji tematu, jakim jest aktywny kompensator mocy biernej.
Do tego zestawu dochodzą dwie nazwy z zupełnie innej skali. STATCOM i SVC to rozwiązania stosowane w sieciach przesyłowych, zaliczane do rodziny FACTS. Dla zakładu przemysłowego są kontekstem porządkującym nazewnictwo, a nie pozycją do rozważenia przy rozdzielnicy.
| Nazwa | Zadanie nadrzędne | Na czym stoi | Gdzie się to spotyka |
|---|---|---|---|
| Aktywny filtr harmonicznych (APF) | prąd harmonicznych obciążenia | przekształtnik napięciowy z tranzystorami IGBT | rozdzielnica zakładu, obok odbiorników nieliniowych |
| Kompensator SVG | moc bierna przy 50 Hz, płynnie od indukcyjnej do pojemnościowej | ten sam przekształtnik napięciowy z IGBT | rozdzielnica zakładu ze zmiennym obciążeniem |
| STATCOM | moc bierna i napięcie w sieci | przekształtnik napięciowy, rodzina FACTS | sieci przesyłowe |
| SVC | moc bierna i napięcie w sieci | elementy tyrystorowe, rodzina FACTS | sieci przesyłowe wysokiego napięcia, także bardzo duże obciążenia przemysłowe |
Stąd jedna zasada zakupowa. Nazwa na obudowie nie rozstrzyga, co urządzenie realnie robi w twojej instalacji. Rozstrzyga karta konkretnego modelu i sposób skonfigurowania sterownika, bo ten sam sprzęt można ustawić na filtrowanie, na kompensację albo na jedno i drugie naraz.
Czym filtr aktywny różni się od pasywnego?
Gałąź strojona odpowiada na jeden, z góry wybrany rząd, a filtr aktywny odpowiada na to, co w danej chwili pokazuje pomiar prądu obciążenia. Z tej jednej różnicy wynikają wszystkie pozostałe, łącznie z zachowaniem obu układów w sytuacjach awaryjnych.
| Kryterium | Filtr pasywny | Filtr aktywny |
|---|---|---|
| Co decyduje o działaniu | strojenie gałęzi ustawione raz, na etapie projektu | wynik pomiaru prądu obciążenia, aktualizowany w trakcie pracy |
| Reakcja na zmianę widma | żadna – charakterystyka pozostaje stała | nadąża, bo zmiana pomiaru zmienia zadanie dla przekształtnika |
| Rola impedancji sieci | rozstrzyga o podziale prądu między filtr a sieć | drugorzędna, bo urządzenie wytwarza prąd, zamiast go przyjmować |
| Zachowanie przy zbyt dużym prądzie | przyjmuje prąd swojego rzędu, także spoza zakładu, i może się przeciążyć | pracuje do swojego prądu znamionowego, a nadwyżka zostaje w sieci |
| Wpływ na bilans mocy biernej | wnosi pojemność w sposób ciągły, bez stopniowania | tylko taki, jaki skonfigurowano – filtrowanie samo w sobie go nie zmienia |
Inaczej wygląda też starzenie się obu rozwiązań. Gałąź strojona nie ma czego serwisować poza samymi elementami, ale z upływem lat potrafi przestać trafiać w swój rząd. Filtr aktywny nie ma czego rozstroić, bo składowe wylicza za każdym razem od nowa, za to pozostaje urządzeniem elektronicznym i podlega przeglądom. Zasadę pracy gałęzi strojonej i jej ryzyka eksploatacyjne rozkładamy w osobnym materiale o filtrze pasywnym.
Czy filtr aktywny kompensuje także moc bierną?
Samo filtrowanie nie zmienia bilansu mocy biernej – kompensacja jest osobną funkcją tego samego przekształtnika i trzeba ją zamówić świadomie. Urządzenie, które ją ma, generuje moc bierną płynnie, od indukcyjnej do pojemnościowej, bez podziału na stopnie.
Na tym polega różnica wobec baterii kondensatorów. Regulator współczynnika mocy dokłada i odejmuje całe sekcje, więc porusza się skokami, a przekształtnik reguluje w sposób ciągły i potrafi zawrócić z pojemnościowej na indukcyjną w tym samym cyklu. Ta cecha bywa rozstrzygająca w instalacjach, które w ciągu doby przechodzą z pełnej produkcji na postój.
Wpływ na fakturę zaczyna się dopiero przy rozliczeniu. Wg rozporządzenia taryfowego (Dz.U. 2026 poz. 1182, § 52 ust. 5, stan na 8 września 2026 r.) współczynnik mocy tgφ określa się jako iloraz energii biernej pobranej, wyrażonej w Mvarh lub kvarh, oraz energii czynnej pobranej, wyrażonej w MWh lub kWh. Energię bierną pojemnościową rozlicza się natomiast jako nadwyżkę ponad tgφ równy zeru, zarówno przy poborze energii czynnej, jak i przy jego braku (§ 52 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 2). Przekompensowanie kosztuje więc niezależnie od tego, czy zakład akurat produkuje.
Rozliczenie nie obejmuje wszystkich odbiorców jednakowo. Wg tego samego rozporządzenia (§ 52 ust. 2, stan na 8 września 2026 r.) objęci są nim odbiorcy zasilani z sieci średniego, wysokiego i najwyższego napięcia. Mogą nim zostać objęci także odbiorcy zasilani z sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV. Status aktu sprawdziliśmy w rejestrze ELI 8 września 2026 r. Rozporządzenie, na które powołujemy się wyżej, obowiązuje od 5 września 2026 r. i zastąpiło wcześniejszy tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 904, w którym ten sam przepis był oznaczony jako paragraf 47.
Wniosek dla decyzji zakupowej jest prosty. Filtr, który wyłącznie filtruje, nie obniży pozycji za energię bierną na fakturze, bo działa na innym zjawisku. Jeśli urządzenie ma zajmować się obiema sprawami, bilans mocy biernej licz razem z nim i sprawdź go dla najniższego realnego obciążenia zakładu, a nie dla szczytu produkcji.
Kiedy filtr aktywny jest właściwym wyborem?
Filtr aktywny sprawdza się tam, gdzie widmo jest zmienne albo szerokie, a układ zasilania bywa przełączany – czyli dokładnie tam, gdzie rozwiązanie o stałym strojeniu zawodzi. Kryterium stanowi zmienność warunków, nie wielkość zakładu.
- Park maszynowy pracuje cyklicznie, a liczba jednocześnie pracujących napędów zmienia udział poszczególnych rzędów w ciągu zmiany.
- Odkształcenie ma szerokie widmo. Prostownik sześciopulsowy wnosi rzędy opisane zależnością h = 6k ± 1, czyli 5., 7., 11. i 13., którym przy sieci 50 Hz odpowiadają częstotliwości od 250 do 650 Hz. Każda gałąź strojona obsługuje tylko jeden z tych rzędów.
- W planach jest nowa linia albo kolejne napędy, więc za rok i widmo, i moc zwarciowa w punkcie przyłączenia będą inne niż dziś.
- Rozdzielnica pracuje raz z jednego, raz z drugiego transformatora, a przy zaniku napięcia przechodzi na agregat o innej impedancji.
- Przeważają odbiorniki jednofazowe, więc rząd trzeci i pozostałe harmoniczne triplen sumują się w przewodzie neutralnym. Trzeba wtedy sprawdzić, czy urządzenie w ogóle obsługuje prąd tego przewodu.
- Rozdzielnica jest wspólna z odbiorami spoza zakładu. Filtr aktywny nie przyciąga cudzego prądu, bo nie oferuje mu drogi o małej impedancji, tylko wytwarza własny przebieg.
Za każdą z tych sytuacji stoi ten sam powód praktyczny: odkształcony prąd obciąża transformator, przewody i zabezpieczenia, a szkody narastają powoli i rzadko zgłaszają się alarmem. Co dokładnie się przy tym psuje, wypunktowaliśmy urządzenie po urządzeniu w tekście o skutkach harmonicznych dla urządzeń. Żadna pozycja z listy powyżej nie przesądza jednak sama o zakupie – przesądza pomiar.
Jakie są wady i granice filtra aktywnego?
Filtr aktywny ma trzy twarde granice: znamionowy prąd kompensacji, zakres obsługiwanych rzędów i własne potrzeby energetyczne. Żadnej z nich nie usuwa lepsza konfiguracja, bo wszystkie wynikają z tego, że urządzenie samo wytwarza prąd, zamiast go przejmować.
- Znamionowy prąd kompensacji. Urządzenie dobiera się na prąd wyrażony w amperach i więcej niż tę wartość nie wytworzy. Gdy prąd harmoniczny obciążenia ją przekracza, filtr pracuje do swojego limitu, a nadwyżka płynie do sieci. Nie jest to awaria, tylko zachowanie zgodne z projektem – z niepełnym skutkiem.
- Zakres obsługiwanych rzędów. Sterownik wyznacza składowe do pewnego rzędu i jest to parametr konkretnego urządzenia, nie właściwość samej zasady działania. Widmo z pomiaru trzeba zestawić z tym zakresem, zanim padnie decyzja o modelu.
- Potrzeby własne. Przekształtnik pracuje ze stratami, więc pobiera energię na własne potrzeby, oddaje ciepło i podlega przeglądom. To koszt stały, którego gałąź bez sterowania nie generuje.
- Zależność od sygnału pomiarowego. Filtr kompensuje to, co mierzy. Błąd w przekładnikach albo w punkcie ich wpięcia daje poprawnie dobrane urządzenie i połowiczny efekt, którego nie widać w żadnym parametrze katalogowym.
- Brak wpływu na źródło. Odbiornik nieliniowy pobiera prąd o tym samym kształcie co przedtem. Filtr porządkuje obraz powyżej punktu wpięcia, ale przewody i zabezpieczenia między odbiornikiem a tym punktem obciążone są tak jak dotąd.
O co zapytać dostawcę, zanim wybierzesz urządzenie?
Karta katalogowa odpowiada zwykle na pytania o moc i wymiary, a milczy o zachowaniu urządzenia w warunkach odbiegających od założonych. Warto dopytać wprost.
- Jaki jest znamionowy prąd kompensacji i co dzieje się po jego przekroczeniu?
- Do którego rzędu sterownik wyznacza składowe prądu?
- Czy urządzenie kompensuje także moc bierną, w obu kierunkach, i czy tę funkcję można wyłączyć?
- W jaki sposób liczy moc bierną przy silnym odkształceniu? Dla przebiegów odkształconych istnieje kilka konkurujących definicji mocy biernej i żadna nie jest powszechnie przyjęta, więc wynik zależy od algorytmu przyjętego w sterowniku.
- Jakie składowe o wysokiej częstotliwości wnosi sam przekształtnik i w jaki sposób są ograniczane?
- Gdzie mają zostać wpięte przekładniki prądowe i co należy zmienić po rozbudowie rozdzielnicy?
Jak dobrać filtr aktywny – co zmierzyć przed decyzją?
Dobór zaczyna się od prądu harmonicznych wyrażonego w amperach, a nie od procentu odkształcenia, ponieważ urządzenie dobiera się na prąd, który ma wytworzyć. Współczynnik procentowy mówi o proporcji między składowymi, a nie o wielkości prądu, który filtr będzie musiał pokryć.
- Pomiar. Analizator jakości energii zapina się na zasilaniu rozdzielnicy i rejestruje co najmniej jeden pełny cykl produkcyjny, razem z nocami i weekendem. Z zapisu potrzebne są trzy rzeczy: prąd poszczególnych rzędów w amperach, prąd w przewodzie neutralnym i przebieg obciążenia w czasie. Proporcje między składowymi opisuje współczynnik THD, ale sam ten wskaźnik do doboru urządzenia nie wystarcza.
- Profil zmienności. Kiedy widmo jest najszersze, a prąd harmonicznych największy. Urządzenie dobiera się na ten moment, nie na średnią z tygodnia.
- Punkt wpięcia. Które odbiorniki mają znaleźć się poniżej filtra, gdzie staną przekładniki prądowe i jak zmieni to obraz przy pracy awaryjnej.
- Bilans mocy biernej. Liczony tylko wtedy, gdy urządzenie ma również kompensować – razem z istniejącą kompensacją i sprawdzony dla najniższego realnego obciążenia.
- Pomiar kontrolny. Rejestracja po uruchomieniu, wykonana tym samym przyrządem i w tym samym miejscu co pierwsza – inaczej nie ma czego z czym zestawić.
Sam pomiar porządkują dwa dokumenty. Zakres badania – harmoniczne, interharmoniczne i wymagania stawiane przyrządom – ujmuje IEC 61000-4-7. Metody pomiaru parametrów jakości energii wraz z klasami przyrządów A i S podaje IEC 61000-4-30, w wydaniu 4 z 24 października 2025 r., które zastąpiło wydanie 3 (wg IEC, stan na 9 sierpnia 2026 r.). W katalogu PKN funkcjonuje równolegle PN-EN 61000-4-30:2015-05 z uzupełnieniem A1:2021-12, odpowiadająca treści wydania 3 (wg PKN, stan na 5 sierpnia 2026 r.). Ocena wyniku sięga po jeszcze jeden dokument: parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach elektroenergetycznych określa PN-EN 50160, przy czym odnosi się ona do napięcia w punkcie przyłączenia, a nie do prądu pojedynczego odbiornika. Co mieści się w tym pojęciu, rozkładamy na stronie o jakości energii elektrycznej.
Czy filtr zwalnia urządzenia z limitów emisji harmonicznych?
Nie zwalnia, bo limity emisji odnoszą się do urządzenia badanego w określonych warunkach, a filtr pracuje na rozdzielnicy. Emisję harmonicznych prądu rozdzielono według prądu znamionowego urządzenia. IEC 61000-3-2 obejmuje prąd wejściowy do 16 A na fazę włącznie, a IEC 61000-3-12 – powyżej 16 A i do 75 A na fazę (wg IEC, stan na 9 sierpnia 2026 r.).
Rozdzielenie tych dwóch porządków oszczędza sporo nieporozumień przy odbiorze instalacji. Filtr zmienia obraz prądu powyżej punktu wpięcia i tam widać jego działanie, ale nie zmienia tego, co robi sam odbiornik, więc nie przenosi go do innej klasy emisji.
Filtr aktywny, hybrydowy czy pasywny – jak ustawić kolejność decyzji?
O wyborze rozstrzyga jedno pytanie: czy widmo jest stałe, czy zmienne – a nie to, które rozwiązanie jest nowocześniejsze. Urządzenie stanowi wniosek z pomiaru, więc kolejność „najpierw pomiar, potem projekt, na końcu zakup” obowiązuje w każdym z trzech wariantów.
| Sytuacja w instalacji | Kierunek | Dlaczego |
|---|---|---|
| Stałe widmo, jeden dominujący rząd, stabilna konfiguracja zasilania | gałąź strojona, czyli filtr pasywny | strojenie ustawione raz pozostaje trafne przez lata, więc prostota układu staje się przewagą |
| Zmienne widmo, kilka istotnych rzędów, przełączane zasilanie | filtr aktywny | urządzenie pracuje na bieżącym pomiarze, więc zmiana warunków nie unieważnia doboru |
| Jeden bardzo duży rząd i zmienna reszta widma | rozwiązanie hybrydowe | gałąź strojona zdejmuje największą składową, a układ sterowany zajmuje się resztą |
| Problemem jest współczynnik mocy, a odkształcenie pozostaje niewielkie | kompensacja mocy biernej zamiast filtra | filtr rozwiązuje inne zjawisko niż to, które generuje pozycję na fakturze |
Ostatni wiersz tabeli jest w praktyce najczęstszy, dlatego ścieżkę wyboru urządzenia zaczynamy od odczytu współczynnika mocy w poradniku o doborze kompensatora mocy biernej, gdzie układ energoelektroniczny pojawia się dopiero jako odpowiedź na obciążenie szybkozmienne i silnie odkształcone.
Obie sprawy toczą się zresztą w tej samej szafie i sięgają po ten sam bilans mocy. Rozdzielenie ich na dwa niezależne zakupy zwykle kończy się tym, że drugie urządzenie unieważnia założenia pierwszego – dlatego filtrowanie harmonicznych planuj razem z tym, jak wygląda kompensacja mocy biernej w całym zakładzie.
FAQ – Najczęstsze pytania o aktywny filtr harmonicznych
Co to jest aktywny filtr harmonicznych?
To układ energoelektroniczny przyłączony równolegle do szyny rozdzielnicy, który mierzy prąd obciążenia i wytwarza prąd znoszący jego składowe harmoniczne. Nie zmienia pracy odbiornika nieliniowego, który te składowe wprowadza – zmienia obraz prądu powyżej punktu swojego wpięcia, czyli to, co obciąża transformator i przewody zakładu.
Jaka jest zasada działania aktywnego filtra harmonicznych?
Przekładniki prądowe podają sterownikowi obraz prądu obciążenia, procesor rozkłada go na składową podstawową i harmoniczne, a mostek tranzystorów IGBT w przekształtniku napięciowym generuje prąd odwzorowujący te składowe ze znakiem przeciwnym. Cykl zamyka się w ułamku okresu sieci 50 Hz, dlatego układ nadąża za zmianą widma w trakcie pracy.
Jakie są wady aktywnego filtra harmonicznych?
Trzy ograniczenia wynikają wprost z zasady działania. Urządzenie nie wytworzy prądu większego niż jego prąd znamionowy, więc nadwyżka zostaje w sieci. Sterownik wyznacza składowe do pewnego rzędu i jest to parametr konkretnego modelu, nie cecha technologii. Przekształtnik pracuje ze stratami, czyli pobiera energię na potrzeby własne, oddaje ciepło i podlega przeglądom. Do tego dochodzi zależność od poprawnego wpięcia przekładników prądowych, bo filtr kompensuje wyłącznie ten prąd, który mierzy.
Czy filtr aktywny to to samo co kompensator SVG?
To ta sama energoelektronika w innym zadaniu. Oba układy stoją na przekształtniku napięciowym z tranzystorami IGBT, ale filtr aktywny celuje w prąd harmonicznych, a kompensator SVG w moc bierną przy 50 Hz. Wiele urządzeń realizuje obie funkcje równolegle, dlatego o rzeczywistym zakresie działania rozstrzyga karta konkretnego modelu i konfiguracja sterownika, a nie nazwa na obudowie.
Czy filtr aktywny kompensuje moc bierną?
Tylko wtedy, gdy ma tę funkcję i została ona skonfigurowana – samo filtrowanie harmonicznych bilansu mocy biernej nie zmienia. Urządzenie z funkcją kompensacji generuje moc bierną płynnie, od indukcyjnej do pojemnościowej, bez podziału na stopnie. Energię bierną pojemnościową rozlicza się przy tym jako nadwyżkę ponad tgφ równy zeru, zarówno przy poborze energii czynnej, jak i przy jego braku (Dz.U. 2026 poz. 1182, § 52, stan na 8 września 2026 r.).
Czy filtr aktywny ma sens w małej instalacji albo w domu?
Decyduje zmierzony prąd harmonicznych i jego skutki, a nie wielkość obiektu. W typowej instalacji domowej na taryfie G licznik mierzy wyłącznie moc czynną, więc nie ma pozycji rozliczeniowej, którą filtr mógłby obniżyć. Odkształcenie prądu bywa tam realne, ale w instalacji jednofazowej 230 V skutki dotyczą pojedynczych obwodów i zwykle rozwiązuje się je przy konkretnym odbiorniku, a nie układem na całą instalację.