Faktura za prąd w firmie zawiera cztery grupy opłat, które razem mogą stanowić dwie trzecie rachunku poza samym zużyciem kWh: opłatę za energię czynną, opłatę dystrybucyjną (stałą i zmienną), opłatę za moc umowną oraz opłatę za energię bierną – pobieraną wtedy, gdy współczynnik mocy spadnie poniżej progu określonego w taryfie operatora. To właśnie energia bierna jest najczęściej pomijana przez księgowość i właścicieli firm, a jednocześnie najprostsza do wyeliminowania.
Faktura B2B różni się od faktury domowej liczbą pozycji i sposobem rozliczenia mocy. Gospodarstwo domowe płaci tylko za kilowatogodziny i prosty abonament dystrybucyjny. Firma rozliczana w taryfie B lub C dostaje rachunek z kilkunastoma liniami, w tym z osobną pozycją „energia bierna indukcyjna” i czasem „energia bierna pojemnościowa” – wyrażoną w kilowarogodzinach (kvarh). Większość pozycji ma swoje uzasadnienie. Część jest naliczana z błędu lub z nieoptymalnej taryfy.
W tym przewodniku pokażemy, jak rozłożyć fakturę firmową na pierwsze czynniki – od opłat stałych po pozycję energii biernej, jak rozpoznać moc pojemnościową i indukcyjną, jakie nazwy stosują Tauron, PGE, Enea i Stoen, kiedy operator naliczy ponadumowny pobór, jak porównać kvarh między miesiącami, jak przeprowadzić audyt rachunku w 15 minut oraz jak zakwestionować błąd, gdy dystrybutor naliczy opłatę bez podstawy.
|
Cztery pozycje na fakturze, które kosztują firmę najwięcej
Cztery linie na rachunku B2B generują typowo 80–90% całkowitego kosztu energii w firmie: energia czynna, opłata dystrybucyjna zmienna, opłata za moc umowną oraz opłata za energię bierną. Pierwsza pozycja zawsze będzie największa – to fizyczne kilowatogodziny, które licznik zliczył przez miesiąc. Trzy kolejne to opłaty, na które firma realnie może wpłynąć decyzją o taryfie, profilu pracy maszyn i kompensacji.
Energia czynna jest tym, za co płaci się przede wszystkim – i tym, czego nie da się uniknąć, ale można ograniczyć przez termomodernizację, LED, sprawniejsze silniki lub fotowoltaikę. Opłata dystrybucyjna zmienna – proporcjonalna do pobranych kWh – odzwierciedla koszt operatora za przesył przez sieć. Opłata za moc umowną to ryczałt liczony od mocy zamówionej w umowie z dystrybutorem: jeśli firma zamówiła 50 kW, a faktycznie wykorzystuje 30 kW, miesiąc w miesiąc płaci za rezerwę. Opłata za energię bierną pojawia się wtedy, gdy w firmie pracują duże silniki, sprężarki, lampy wyładowcze lub transformatory wewnętrzne – a kompensacja jest niedoregulowana lub jej w ogóle nie ma.
Pozostałe pozycje – akcyza, podatek VAT, opłata mocowa, opłata jakościowa, opłata kogeneracyjna, opłata OZE, abonament handlowy – są regulowane ustawowo lub mają stały charakter i nie poddają się optymalizacji w tym samym stopniu. Każda z nich wpływa jednak na końcową sumę rachunku.
| Pozycja | Charakter | Czy firma może wpłynąć |
|---|---|---|
| Energia czynna (kWh) | Zmienna od zużycia | Tak – efektywność, LED, OZE |
| Opłata dystrybucyjna zmienna | Zmienna od zużycia | Pośrednio – przez ograniczenie kWh |
| Opłata za moc umowną | Ryczałt miesięczny | Tak – przegląd umowy, redukcja mocy |
| Energia bierna (kvarh) | Naliczana po przekroczeniu progu | Tak – kompensacja mocy biernej |
| Opłata mocowa | Ustawowa | Nie |
| Akcyza, VAT, OZE, kogeneracyjna | Ustawowe | Nie |
Anatomia faktury B2B – opłaty stałe, zmienne, dystrybucyjne i bierne
Faktura za prąd w firmie ma trzy logiczne sekcje: sprzedaż energii (relacja firma–sprzedawca), dystrybucja (relacja firma–operator sieci) i opłaty regulowane (relacja firma–państwo). Każda sekcja zawiera pozycje stałe (niezależne od zużycia) i zmienne (proporcjonalne do zużycia lub mocy). Dwóch firm w tym samym budynku może płacić różną stawkę za kWh, jeśli wybrały innego sprzedawcę – ale opłaty dystrybucyjne będą identyczne, bo zależą wyłącznie od operatora sieci na danym terenie.
W sekcji sprzedaży znajdują się pozycje „energia czynna” (w taryfie jedno- lub wielostrefowej: szczytowa, pozaszczytowa, nocna) oraz „opłata handlowa” – comiesięczny abonament za obsługę umowy. Sekcja dystrybucji to „opłata sieciowa zmienna” (PLN/kWh) i „opłata sieciowa stała” lub „opłata za przyłączenie” (PLN/miesiąc), opłata abonamentowa za układ pomiarowy, a w taryfach B i C dochodzi „opłata za moc umowną” (PLN/kW · miesiąc) oraz – w razie przekroczenia progu – „energia bierna indukcyjna” lub „energia bierna pojemnościowa” (PLN/kvarh). Sekcja regulowana obejmuje akcyzę, opłatę mocową (od 2021 r.), opłatę OZE, opłatę kogeneracyjną i opłatę jakościową – wszystkie odprowadzane do budżetu państwa lub funduszy celowych.
Praktyczny test sanity, którego warto użyć przy pierwszym przeglądzie faktury: zsumować opłaty stałe (handlowa + sieciowa stała + moc umowna) i porównać z opłatami zmiennymi (energia czynna + dystrybucyjna zmienna + ewentualnie bierna). Jeśli stałe stanowią ponad 30% rachunku, firma najprawdopodobniej ma zawyżoną moc umowną lub źle dobraną taryfę.
Czym różni się taryfa B od taryfy C i G?
Taryfa G to grupa taryfowa dla gospodarstw domowych – prosta, jednostrefowa lub dwustrefowa, bez rozliczenia mocy biernej. Taryfa C jest grupą dla małych odbiorców biznesowych przyłączonych do sieci niskiego napięcia (do 40 kW mocy umownej zazwyczaj). Taryfa B obejmuje średnich i większych odbiorców przyłączonych do sieci średniego napięcia (powyżej 40 kW mocy umownej zazwyczaj) – i to tutaj rozliczenie energii biernej jest standardem. W taryfach C mocy biernej często się nie nalicza w ogóle dla małych odbiorców, ale część operatorów wprowadza ten parametr także w taryfach C – szczegóły są w aktualnym cenniku dystrybutora.
Energia bierna pojemnościowa i indukcyjna – jak rozpoznać na fakturze
Energia bierna występuje w dwóch wariantach: indukcyjnej (Q+) – gdy odbiornik magazynuje energię w polu magnetycznym, oraz pojemnościowej (Q−) – gdy energia jest gromadzona w polu elektrycznym. Pierwsza pojawia się głównie u firm z silnikami, sprężarkami, klimatyzacją przemysłową i transformatorami; druga – coraz częściej u firm z fotowoltaiką pracującą w pozaszczytowym obciążeniu, długimi liniami kablowymi oraz nowoczesnymi LED-ami i zasilaczami impulsowymi w godzinach nocnych.
Na fakturze rozróżnienie jest proste, jeśli wie się, czego szukać. Pozycja zawierająca słowo „indukcyjna” lub „Q+” oznacza, że firma w godzinach pracy pobierała moc bierną z sieci ponad limit określony w umowie. Pozycja „pojemnościowa” lub „Q−” pojawia się wtedy, gdy firma – najczęściej poza godzinami szczytu – oddawała moc bierną z powrotem do sieci. Operator nalicza opłatę za oba kierunki, ponieważ oba obciążają infrastrukturę przesyłową.
Zgodnie z Wikipedią kompensacja mocy biernej indukcyjnej odbywa się poprzez kondensatory energetyczne, a kompensacja pojemnościowej – poprzez dławiki. Pierwszy przypadek dotyczy zdecydowanej większości firm produkcyjnych i usługowych w Polsce. Drugi pojawia się przy instalacjach fotowoltaicznych, długich kablach NN i nowoczesnych systemach LED, w których łączna pojemność elektryczna instalacji przewyższa indukcyjność maszyn – szczególnie poza godzinami pracy.
Jak działa licznik 4Q
Standardowy licznik biznesowy w taryfie B lub C to licznik czteroćwiartkowy (4Q), który mierzy energię w czterech ćwiartkach pracy: pobór energii czynnej, oddanie energii czynnej (typowe dla prosumentów PV), pobór energii biernej indukcyjnej oraz pobór energii biernej pojemnościowej. Każda z tych wartości jest rozliczana osobno. Jeśli firma ma fotowoltaikę i pracuje w godzinach pozaszczytowych z małym obciążeniem, sumaryczny bilans energii biernej w skali miesiąca może wyglądać paradoksalnie: licznik pokaże zarówno pobór indukcyjny w godzinach szczytu, jak i pobór pojemnościowy w nocy lub w weekend.
Typowe nazwy opłat za energię bierną u 4 OSD
Każdy z czterech największych operatorów sieci dystrybucyjnych w Polsce – Tauron Dystrybucja, PGE Dystrybucja, Enea Operator i Stoen Operator – stosuje własne nazewnictwo pozycji na fakturze. Konkretna formuła zależy od grupy taryfowej i wersji systemu billingowego, ale wzorzec jest podobny: pozycja zawiera słowo „energia bierna” lub skrót „EB”, dopisek „indukcyjna” lub „pojemnościowa” oraz jednostkę w kvarh (lub kvarh – oba zapisy są spotykane w fakturach polskich OSD i odnoszą się do tej samej wartości fizycznej).
Najprostszy sposób, żeby znaleźć pozycję na rachunku, to wyszukać w pliku PDF lub e-fakturze ciągu „bierna” – pojawi się od razu w jednej lub dwóch liniach. Jeśli pozycji nie ma w ogóle, oznacza to jedno z dwóch: firma jest w taryfie, w której operator nie nalicza opłaty (zazwyczaj mniejsze podmioty taryfy C lub G), albo firma utrzymała współczynnik mocy poniżej progu i nie przekroczyła limitu w żadnej godzinie miesiąca.
Poniższa tabela pokazuje typowe formuły nazewnicze. Aktualne nazwy pozycji billingowych mogą się zmieniać wraz z aktualizacją systemu – w razie wątpliwości warto sprawdzić aktualny cennik bezpośrednio u operatora.
| Operator | Typowa nazwa pozycji indukcyjnej | Typowa nazwa pozycji pojemnościowej | Cennik |
|---|---|---|---|
| Tauron Dystrybucja | Energia bierna indukcyjna ponadumowna | Energia bierna pojemnościowa | tauron-dystrybucja.pl |
| PGE Dystrybucja | Opłata za pobór energii biernej indukcyjnej | Opłata za pobór energii biernej pojemnościowej | pgedystrybucja.pl |
| Enea Operator | Energia bierna indukcyjna ponadumowna | Energia bierna pojemnościowa | operator.enea.pl |
| Stoen Operator | Opłata za pobór energii biernej (indukcyjnej) | Opłata za pobór energii biernej (pojemnościowej) | stoen.pl |
Konkretne stawki w PLN za kvarh nie są podawane w niniejszym przewodniku, ponieważ zmieniają się wraz z każdą aktualizacją taryfy operatora i grupy taryfowej odbiorcy. Aby uniknąć dezinformacji, prosimy o sprawdzenie aktualnego cennika na stronie swojego dystrybutora. Klienci Tauron Dystrybucja mogą zacząć od dedykowanej strony energia bierna Tauron, gdzie tłumaczymy sposób rozliczenia tego operatora krok po kroku.
Kiedy operator nalicza ponadumowny pobór mocy biernej
Operator sieci dystrybucyjnej nalicza opłatę za ponadumowny pobór energii biernej wtedy, gdy współczynnik mocy w godzinach pracy spadnie poniżej wartości granicznej określonej w taryfie. Wartość ta jest stała w skali polskiego rynku dla danego typu odbiorcy, ale konkretna liczba i sposób uśredniania (godzinowe, dobowe, miesięczne) wynikają z aktualnej taryfy operatora i grupy taryfowej, do której firma została przyłączona.
Według Wikipedii, podstawą prawną naliczania jest Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie sposobu kształtowania i kalkulacji taryf oraz sposobu rozliczeń w obrocie energią elektryczną (t.j. Dz.U. 2024 poz. 904 ze zm.). Wikipedia stwierdza wprost: „Ponadumowny pobór mocy biernej jest obciążony opłatami naliczanymi przez operatorów sieci dystrybucyjnych dla odbiorców zasilanych z sieci średniego, wysokiego napięcia oraz niektórych odbiorców niskiego napięcia.” Wartość graniczna współczynnika tg φ obowiązująca konkretnego odbiorcę powinna być sprawdzona w cenniku jego operatora.
Mechanizm naliczania jest prosty: operator porównuje energię bierną zmierzoną w okresie rozliczeniowym z progiem wyliczonym z energii czynnej pobranej w tym samym okresie. Jeśli stosunek przekroczył próg taryfowy, naliczana jest opłata proporcjonalna do nadwyżki ponad limit. Konkretny wzór mnożnika i sposób przyjmowania ceny referencyjnej energii definiuje taryfa OSD. W praktyce oznacza to, że firma z dużym ponadumownym poborem może zapłacić dodatkowo kilkaset lub kilka tysięcy złotych miesięcznie – w zależności od skali zużycia i głębokości przekroczenia.
W typowym biurowcu 500 m² z dwudziestoma stanowiskami komputerowymi i pięćdziesięcioma oprawami LED współczynnik mocy potrafi spaść do okolic 0,85 ze względu na zasilacze impulsowe (switching power supplies) komputerów, które po stronie sieci generują zarówno przesunięcie fazowe, jak i odkształcenia. W warsztacie z trzema kompresorami i tokarką spadnie jeszcze niżej. W obu przypadkach rozwiązaniem jest dobrana indywidualnie kompensacja mocy biernej – pasywna na bazie kondensatorów, dynamiczna z przełącznikami tyrystorowymi lub aktywna w postaci kompensatora SVG.
Jak czytać kvarh i porównać miesiąc do miesiąca
Jednostka kvarh (kilowarogodzina, zapisywana też jako kvarh) oznacza ilość energii biernej pobranej lub oddanej w ciągu godziny przy mocy jednego kiloVAR. Pomiar narasta wraz z czasem pracy maszyn indukcyjnych i zatrzymuje się, gdy ich w firmie nie ma. Na fakturze wartość jest podawana jako różnica między odczytem licznika z końca okresu rozliczeniowego a odczytem z początku – analogicznie do energii czynnej w kWh.
Porównanie kvarh między dwoma kolejnymi miesiącami daje dwie informacje. Po pierwsze: kierunek trendu – wartość rośnie czy spada przy podobnym profilu produkcji. Po drugie: stosunek kvarh do kWh – ten parametr jest praktycznym przybliżeniem współczynnika tg φ. Jeżeli w styczniu firma zużyła 10 000 kWh i 4 500 kvarh, a w lutym – 9 800 kWh i 6 800 kvarh, oznacza to, że stosunek wzrósł z 0,45 do 0,69 mimo zbliżonego zużycia kWh. Coś się zmieniło w obciążeniu: doszło nowe urządzenie indukcyjne, zepsuł się regulator kompensatora albo zmieniła się rytmika pracy maszyn.
W skali kwartału warto zrobić wykres czterech miesięcy obok siebie – zużycia kWh, energii biernej indukcyjnej kvarh, energii biernej pojemnościowej kvarh oraz kosztu opłaty za energię bierną. Jeśli koszt rośnie szybciej niż zużycie, problem leży po stronie współczynnika mocy, a nie po stronie produkcji. Wtedy najtańszą i najszybszą interwencją jest audyt instalacji kompensacji – często wystarczy wymiana zużytego kondensatora w baterii lub przekonfigurowanie regulatora.
Czy energia bierna w kWh ma sens?
Nie. Energia bierna mierzy się w kvarh (lub kvarh), nie w kWh. Te dwie jednostki są pokrewne fizycznie, ale rozliczeniowo zupełnie odrębne: kWh dotyczy mocy czynnej, kvarh – mocy biernej. Jeśli na fakturze widać pozycję „energia bierna” w kWh, to jest błąd billingu – pierwsza pozycja do zakwestionowania u operatora.
Krok po kroku – audyt faktury w 15 minut
Audyt faktury B2B zajmuje 15 minut i wymaga ostatnich trzech rachunków, umowy dystrybucyjnej oraz prostego arkusza kalkulacyjnego. Celem jest sprawdzenie pięciu rzeczy: prawidłowości grupy taryfowej, adekwatności mocy umownej, obecności i wysokości opłaty za energię bierną, trendu kWh oraz spójności sum częściowych.
- Sprawdź grupę taryfową. W nagłówku faktury powinna być oznaczona litera (B, C lub G) oraz numer (np. C11, C21, B23). Sprawdź, czy odpowiada profilowi pracy firmy. Małe biuro w taryfie B będzie przepłacać za moc umowną. Średnia produkcja w taryfie C – za energię czynną w godzinach pracy.
- Sprawdź moc umowną. Porównaj wartość z umowy z rzeczywistym poborem szczytowym z ostatnich dwunastu miesięcy (operator powinien udostępnić zestawienie). Jeśli pobór szczytowy nigdy nie zbliżył się do 80% mocy umownej, można rozważyć jej redukcję.
- Znajdź pozycję „energia bierna”. Otwórz wyszukiwarkę w pliku PDF (Ctrl+F) i wpisz „bierna”. Jeśli pozycja jest, zanotuj jej kvarh i koszt PLN. Jeśli nie ma – sprawdź w taryfie, czy operator naliczałby ją w Twojej grupie taryfowej (w taryfach B prawie zawsze tak, w taryfach C bywa różnie).
- Policz stosunek kvarh do kWh. Jeśli przekracza próg z taryfy (zwykle podawany jako tg φ), oznacza to, że firma płaci za ponadumowny pobór. Każdy procent przekroczenia to bezpośrednia strata pieniędzy.
- Porównaj z poprzednim miesiącem. Wzrost o więcej niż 15% przy stabilnym profilu produkcji jest sygnałem ostrzegawczym. Spadek poniżej 50% to potencjalny błąd licznika – warto zgłosić.
Po piętnastu minutach masz odpowiedź na pytanie, czy firma przepłaca i o ile – a także listę dwóch lub trzech kierunków, w których warto pogłębić analizę. Pełny przewodnik diagnostyczny opisujemy w artykule jak sprawdzić, czy firma przepłaca za prąd.
Najczęstsze błędy w fakturach i jak je kwestionować
Najczęstsze błędy na fakturach B2B dotyczą trzech obszarów: błędnego okresu rozliczeniowego, błędnej grupy taryfowej oraz błędnej kwalifikacji energii biernej. Każdy z nich można zakwestionować pisemnie u operatora – i każdy zdarza się częściej, niż się powszechnie sądzi, zwłaszcza po zmianach systemów billingowych lub po migracji klienta między oddziałami.
Pierwszy typ błędu – nakładające się okresy rozliczeniowe. Dwie kolejne faktury obejmują ten sam tydzień w środku miesiąca, co prowadzi do podwójnego naliczenia części kWh i części opłat dystrybucyjnych. Wykrywa się to przez wzajemne porównanie dat „okres od” i „okres do” w nagłówkach faktur. Korekta wymaga pisemnego wniosku do operatora z załączonymi skanami obu rachunków.
Drugi typ – błędna grupa taryfowa po renegocjacji umowy. Po zmianie mocy umownej lub po zmianie operatora sprzedaży system billingowy bywa przeklasyfikowuje firmę nie do tej grupy, której potrzebuje. Skutkiem są wyższe opłaty stałe lub zaniżona granica tg φ. Wykrywa się to przez porównanie litery i numeru taryfy z faktycznym profilem firmy oraz z umową dystrybucyjną.
Trzeci typ – błędna kwalifikacja energii biernej. Operator zdejmuje stałe pomiary z licznika 4Q, ale czasem pojawia się błąd w sposobie sumowania ćwiartek lub w stawce odniesienia. Wykrywa się to przez porównanie kvarh z poprzedniego miesiąca, weryfikację stosunku do kWh oraz przez kontakt z biurem obsługi klienta operatora. W razie pomyłki – pisemna reklamacja z numerem licznika, okresem rozliczeniowym i argumentem (np. „firma zainstalowała kompensator w marcu, opłata za kwiecień wynosi zero, a fakturowano 4 200 kvarh”).
Operatorzy mają ustawowy termin na rozpatrzenie reklamacji – typowo do 30 dni od jej złożenia. Jeśli reklamacja zostanie odrzucona bez uzasadnienia, kolejnym krokiem jest skarga do Urzędu Regulacji Energetyki. W praktyce dobre, merytoryczne reklamacje z załączonymi dowodami są uwzględniane szybciej i bez konieczności eskalacji.
Co dalej – od audytu faktury do kompensacji
Audyt faktury jest pierwszym krokiem. Drugim jest decyzja, co dalej: jeśli problemem była tylko źle dobrana taryfa lub zawyżona moc umowna, wystarczy aneks do umowy z dystrybutorem. Jeśli problemem jest realny ponadumowny pobór energii biernej, optymalnym rozwiązaniem jest instalacja kompensatora – pasywnego, dynamicznego lub aktywnego, w zależności od profilu obciążenia firmy. Pełny przegląd metod, kosztów i scenariuszy zwrotu z inwestycji opisujemy w przewodniku po kompensatorze mocy biernej.
Dla firm, które chcą uporządkować rachunek jako całość – od taryfy po efektywność energetyczną – przygotowaliśmy oddzielny poradnik jak obniżyć rachunek za prąd w firmie. Razem z bieżącym przewodnikiem i artykułem o energii biernej stanowi komplet wiedzy potrzebnej do tego, żeby właściciel lub osoba odpowiedzialna za media miała pełną kontrolę nad tym, za co i ile firma płaci.
FAQ – Najczęstsze pytania o fakturę za prąd w firmie
Co to jest opłata za energię bierną?
Opłata za energię bierną to pozycja na fakturze firmowej naliczana wtedy, gdy współczynnik mocy spadnie poniżej wartości granicznej określonej w taryfie operatora. Energia bierna nie wykonuje pracy ani nie wytwarza ciepła, ale jest pobierana z sieci i odsyłana z powrotem, obciążając przewody i transformatory. Operator sieci dystrybucyjnej nalicza opłatę proporcjonalną do nadwyżki ponad próg. Podstawa prawna naliczania to Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska (t.j. Dz.U. 2024 poz. 904 ze zm.).
Dlaczego firma płaci więcej niż gospodarstwo domowe?
Firma rozliczana w taryfie B lub C ma rachunek złożony z większej liczby pozycji: oprócz energii czynnej (kWh) płaci za moc umowną (PLN/kW miesięcznie), opłatę dystrybucyjną stałą i zmienną, a w razie przekroczenia progu – za energię bierną (kvarh). Gospodarstwo domowe w taryfie G nie ma rozliczenia mocy biernej ani mocy umownej w takiej formie. Dodatkowo profil pracy firmy – silniki, sprężarki, klimatyzacja, oświetlenie LED – generuje większe obciążenia indukcyjne i pojemnościowe niż mieszkanie.
Jak rozpoznać ponadumowny pobór mocy biernej?
Ponadumowny pobór rozpoznaje się po obecności pozycji „energia bierna indukcyjna” lub „energia bierna pojemnościowa” na fakturze, z liczbą większą od zera w kolumnie PLN. Drugim sygnałem jest stosunek kvarh do kWh – jeżeli przekracza wartość graniczną podaną w taryfie operatora (zwykle podawaną jako tg φ), firma płaci za ponadumowny pobór. Trzeci sygnał – wzrost wartości pozycji „energia bierna” z miesiąca na miesiąc bez zmiany profilu produkcji.
Co to jest kvarh?
kvarh (kilowarogodzina) to jednostka energii biernej – odpowiednik kWh dla mocy biernej. Oznacza ilość energii biernej pobranej lub oddanej w ciągu godziny przy mocy jednego kiloVAR. W fakturach polskich operatorów spotykane są oba zapisy – kvarh i kvarh – oznaczające tę samą wartość fizyczną. Energia bierna nie wykonuje pracy ani nie grzeje, dlatego rozliczana jest osobno od energii czynnej (kWh).
Jak zakwestionować nieprawidłową fakturę?
Pisemna reklamacja składana do biura obsługi klienta operatora powinna zawierać: numer faktury, okres rozliczeniowy, numer licznika, kwestionowaną pozycję oraz argument merytoryczny (np. „kompensator zainstalowany w marcu, pozycja energia bierna za kwiecień wynosi 4 200 kvarh – sprawdźcie odczyty licznika 4Q”). Operator ma ustawowy termin do 30 dni na rozpatrzenie. Jeśli reklamacja zostanie odrzucona bez podstawy, kolejnym krokiem jest skarga do Urzędu Regulacji Energetyki.