Falownik fotowoltaiczny jest regulowanym źródłem mocy biernej. Potrafi ją oddawać i pobierać według zadanej charakterystyki, także wtedy, gdy nie produkuje energii czynnej, a o trybie tej regulacji rozstrzyga operator sieci, nie właściciel instalacji. Zakres regulacji ogranicza przy tym moc pozorna urządzenia, więc każdy kvar przeznaczony na sterowanie zabiera miejsce watom.
W rozmowie o fotowoltaice falownik pojawia się zwykle w jednej roli, jako sprawca nowej pozycji na fakturze. Druga rola, urządzenia wspierającego napięcie w sieci, wynika z warunków przyłączenia i z instrukcji ruchu operatora. To ona przesądza o tym, co wolno zmienić w menu urządzenia, a czego zmienić nie wolno.
Poniżej rozkładamy cztery tryby regulacji mocy biernej i ich parametry, podmiot, który je wybiera, granice pracy przy zerowej produkcji oraz cenę regulacji płaconą w mocy pozornej falownika. Przyczyny zjawiska nie powtarzamy, bo opisuje ją tekst o tym, skąd przy fotowoltaice bierze się moc bierna, a samą kolejność czynności zebraliśmy w poradniku o tym, jak ustawić cos φ falownika przy fotowoltaice.
|
Co znaczy, że falownik jest regulowanym źródłem mocy biernej?
Falownik wytwarza moc bierną sterowaniem fazą i amplitudą prądu wyjściowego, a nie poborem dodatkowej energii z paneli. Dlatego reguluje ją w dużej mierze niezależnie od tego, ile w danej chwili produkuje.
Podział zadań między siecią a urządzeniem jest tu prosty. Sieć narzuca napięcie o częstotliwości 50 Hz, a falownik decyduje, jaki prąd w to napięcie wstrzyknie. Przesunięcie prądu względem napięcia wyznacza podział przepływu na moc czynną i bierną, a stosunek pierwszej do mocy pozornej opisuje współczynnik mocy, czyli cos φ = P/S. Sterownik zmienia ten podział bez pytania paneli o zgodę.
Stąd bierze się kluczowa dla całego tematu własność. Moc bierna krąży między instalacją a siecią i nie zamienia się na pracę ani ciepło, więc jej wytworzenie nie wymaga energii pierwotnej ponad straty własne układu. Falownik nie potrzebuje słońca, żeby ją wytworzyć. Potrzebuje napięcia w sieci, zasilania własnej elektroniki i pozwolenia zapisanego w dokumentach przyłączeniowych. Pojęcia bazowe rozkładamy osobno na stronach poświęconych temu, czym jest moc bierna oraz co opisuje współczynnik mocy.
Warto od razu rozdzielić dwa zadania tego samego urządzenia. Regulacja mocy biernej dotyczy składowej podstawowej o częstotliwości 50 Hz. Zniekształcenia prądu o częstotliwościach będących wielokrotnością podstawowej to osobne zjawisko, opisane przy okazji tematu, jakim są harmoniczne w sieci. Nastawa współczynnika mocy nie zmienia widma harmonicznych, a filtrowanie harmonicznych nie domyka bilansu mocy biernej.
Jakie tryby regulacji mocy biernej ma falownik fotowoltaiczny?
Kodeks sieci wymienia trzy tryby regulacji mocy biernej, a instrukcja ruchu operatora przekłada je na pozycje znane z menu falownika, czyli Q(U), cos φ(P) i stały cos φ. Czwarta pozycja, praca z zadaną wartością mocy biernej, występuje w kodeksie pod nazwą trybu regulacji mocy biernej.
Katalog trybów ma źródło w prawie unijnym. Kodeks sieci dotyczący wymogów w zakresie przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci ustanowiło rozporządzenie Komisji (UE) 2016/631. Moduł parku energii ma mieć zdolność do automatycznego zapewniania mocy biernej w trybie regulacji napięcia, w trybie regulacji mocy biernej albo w trybie regulacji współczynnika mocy (art. 21 ust. 3 lit. d, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Te same tryby porządkuje dla mikroinstalacji instrukcja ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej ENEA Operator. Nadaje im przy tym rangę, wskazując tryb podstawowy, alternatywny i dodatkowy (IRiESD, tekst ujednolicony, pkt 9.1.2.2, stan na 16 sierpnia 2026 r.).
| Tryb | Sygnał wejściowy | Co utrzymuje | Ranga i parametry w dokumentach |
|---|---|---|---|
| Q(U) | napięcie w punkcie przyłączenia | moc bierną wyznaczoną z charakterystyki napięciowej | tryb podstawowy dla mikroinstalacji wg IRiESD ENEA Operator (pkt 9.1.2.2 lit. a); stała czasowa filtru 5 s, 95 % nowej nastawy po trzech stałych czasowych (pkt 9.1.2.3) |
| cos φ(P) | oddawana moc czynna | współczynnik mocy zmienny wraz z produkcją | tryb alternatywny wg IRiESD (pkt 9.1.2.2 lit. b); nowe wartości nastawione w ciągu 10 s od zmiany mocy czynnej (pkt 9.1.2.4) |
| stały cos φ | jedna nastawa, bez sygnału zwrotnego | jedną wartość współczynnika mocy niezależnie od produkcji | tryb dodatkowy wg IRiESD, nastawiany w granicach od 0,9ind do 0,9poj (pkt 9.1.2.2 lit. c) |
| zadana moc bierna | wartość zadana przez operatora | ustaloną wartość mocy biernej w punkcie przyłączenia | w kodeksie sieci „tryb regulacji mocy biernej”, nastawa w odstępach nie większych niż 5 Mvar albo 5 % pełnej mocy biernej (art. 21 ust. 3 lit. d ppkt v) |
Na co reaguje każdy z tych trybów?
Różnica praktyczna sprowadza się do pytania, na co urządzenie reaguje. Tryb Q(U) obserwuje napięcie i reaguje dopiero wtedy, gdy ono odbiega od nastawy. Kodeks sieci opisuje ten mechanizm precyzyjnie. Nastawa napięcia obejmuje zakres 0,95–1,05 pu w odstępach nie większych niż 0,01 pu, a zbocze charakterystyki mieści się w przedziale co najmniej 2–7 %. Generowana moc bierna wynosi zero, gdy napięcie w punkcie przyłączenia równa się nastawie (art. 21 ust. 3 lit. d ppkt ii). Po skokowej zmianie napięcia urządzenie osiąga 90 % zmiany mocy biernej w czasie t1 z przedziału 1–5 s, a wartość wynikającą ze zbocza w czasie t2 z przedziału 5–60 s (ppkt iv).
Tryb regulacji współczynnika mocy patrzy w zupełnie inną stronę, bo śledzi własną produkcję, a nie stan sieci. Kodeks wymaga tu rozdzielczości nastawy nie gorszej niż 0,01 wartości docelowej i nakazuje operatorowi określić tolerancję oraz czas osiągnięcia tej wartości po nagłej zmianie generowanej mocy czynnej (art. 21 ust. 3 lit. d ppkt vi). Stały cos φ to najprostszy z wariantów, bo nie reaguje na nic. Utrzymuje jedną nastawę również w godzinach, w których sieć niczego od instalacji nie potrzebuje.
Kto decyduje o trybie i nastawie falownika?
Tryb i nastawę wskazuje operator systemu, a właściciel mikroinstalacji nie ma prawa zmienić trybu samodzielnie. To rozstrzygnięcie zmienia sens popularnej rady, żeby „ustawić sobie cos φ w falowniku”.
Instrukcja ruchu ENEA Operator formułuje to wprost. Tryb podstawowy, czyli Q(U), ustawia się w momencie uruchomienia mikroinstalacji. Zmiana trybu jest możliwa jedynie na polecenie operatora, a urządzenie ma być chronione przed nieuprawnioną ingerencją w ustawienia trybów pracy (IRiESD, pkt 9.1.2.2, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Samą charakterystykę Q(U) również da się zmienić, ale zmiana wymaga uzgodnienia między operatorem a właścicielem instalacji (pkt 9.1.2.3). Wymóg nie jest nowy, bo w tym samym brzmieniu wprowadziła go Karta aktualizacji nr 10/2018 instrukcji tego operatora.
Ta sama logika stoi po stronie sprzętu. Urządzenie sterujące ma mieć port wejściowy RS485 obsługujący protokół SUNSPEC, który umożliwia przyjęcie poleceń sterujących od operatora (IRiESD, pkt 9.1.1.3). Kodeks sieci mówi to samo językiem ogólnym, bo każe właściwemu operatorowi określić, który z trzech trybów regulacji mocy biernej i które nastawy mają zastosowanie oraz jaki dodatkowy sprzęt jest konieczny do zdalnego zmieniania nastawy (art. 21 ust. 3 lit. d ppkt vii).
Wymagania dla konkretnej instalacji czyta się więc na trzech poziomach.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/631 – ramy, klasyfikacja modułów wytwarzania i katalog trybów regulacji.
- Instrukcja ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej operatora – wymagania szczegółowe dla mikroinstalacji, z rangą trybów i parametrami czasowymi.
- Warunki przyłączenia konkretnej instalacji – wartości obowiązujące w tym jednym punkcie sieci.
Czy te wymogi dotyczą każdej instalacji?
Zakres wymogów zależy od wielkości źródła. Trzy tryby regulacji kodeks nakłada na moduły parku energii typu C i typu D. Dla typu B daje natomiast operatorowi systemu prawo do określenia zdolności modułu do zapewnienia mocy biernej (art. 20 ust. 2 lit. a).
O typie rozstrzyga moc maksymalna i napięcie w punkcie przyłączenia. Typ A zaczyna się od mocy maksymalnej 0,8 kW. Wartości graniczne progów dla obszaru synchronicznego Europy kontynentalnej wynoszą 1 MW dla typu B, 50 MW dla typu C i 75 MW dla typu D, a konkretne progi proponuje operator systemu przesyłowego i zatwierdza organ regulacyjny (art. 5 ust. 2 i tabela 1).
Jedno zastrzeżenie jest tu ważniejsze niż same liczby. Cytowane brzmienie instrukcji pochodzi od jednego operatora, więc wymagania dla własnej instalacji sprawdza się w instrukcji ruchu swojego operatora i w wydanych warunkach przyłączenia. Szersze tło parametrów, którymi mierzy się pracę sieci, opisujemy na stronie o jakości energii elektrycznej.
Czy falownik oddaje moc bierną bez słońca?
Przekształtnik potrafi wymieniać moc bierną z siecią również przy zerowej mocy czynnej, ale ta zdolność jest w dokumentach ograniczana i nie jest darmowa. Sama fizyka na nią pozwala, reszta zależy od modelu urządzenia i od warunków przyłączenia.
Prawo unijne wprost przewiduje taki stan pracy. Profil P-Q/Pmax, czyli wymagana zdolność do generacji mocy biernej poniżej mocy maksymalnej, musi uwzględniać warunki dotyczące zdolności do generacji mocy biernej przy wartości mocy czynnej równej zero (art. 21 ust. 3 lit. c ppkt ii, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Kodeks nie każe każdemu urządzeniu pracować bez produkcji. Każe operatorowi ustalić, jak ta zdolność wygląda w profilu wymaganym od danego modułu.
Dla małych instalacji instrukcja operatora idzie w przeciwną stronę i zdolność tę wyraźnie tłumi. Przy mocy czynnej niższej niż 20 % znamionowej mocy czynnej mikroinstalacji moc bierna nie ma zmieniać się o więcej niż 10 % tej mocy (IRiESD ENEA Operator, pkt 9.1.2.1 lit. b). Innymi słowy, w godzinach słabej produkcji falownik ma się uspokoić, a nie rozwinąć regulację. Dopiero powyżej progu 20 % mocy znamionowej obowiązuje pełny zakres współczynnika mocy od 0,9ind do 0,9poj (pkt 9.1.2.1 lit. a).
Do tego dochodzą dwa ograniczenia sprzętowe. Praca z mocą bierną przy zerowej produkcji wymaga, żeby elektronika falownika pozostawała zasilana i przyłączona do sieci, a funkcja ta nie występuje w każdym modelu. Rozstrzyga karta katalogowa konkretnego urządzenia, nie ogólna zasada. Falownik odłączony od sieci nie reguluje niczego, bo nie ma napięcia, względem którego mógłby ustawić prąd.
Dlaczego moc bierna bez produkcji i tak trafia do rozliczenia?
Rozporządzenie taryfowe traktuje takie godziny na równi z pozostałymi. Do ponadumownego poboru energii biernej zalicza indukcyjny współczynnik mocy przy braku poboru energii elektrycznej czynnej oraz pojemnościowy współczynnik mocy zarówno przy poborze energii czynnej, jak i przy braku takiego poboru (rozporządzenie taryfowe, Dz.U. 2026 poz. 1182, § 52 ust. 1 pkt 2 i 3, stan na 8 września 2026 r.). Zdolność urządzenia i skutek rozliczeniowy to więc dwie różne rzeczy, które trzeba czytać razem. Sposoby ograniczania nadwyżki pojemnościowej rozkładamy w tekście o tym, czym jest energia bierna pojemnościowa.
Dlaczego regulacja mocy biernej zjada zapas mocy pozornej?
Moc czynna i bierna dzielą jeden zapas mocy pozornej falownika, więc każdy kvar wzięty na regulację zabiera miejsce watom. Zależność jest ścisła i wynika wprost z trójkąta mocy, w którym S² = P² + Q².
Skalę zjawiska łatwo policzyć. Jeżeli falownik ma utrzymać zadany współczynnik mocy przy pełnej produkcji, jego moc pozorna musi być odpowiednio większa od oddawanej mocy czynnej.
| Zadany cos φ | Wymagana moc pozorna względem mocy czynnej | Moc bierna względem mocy czynnej |
|---|---|---|
| 1,00 | 1,000 | 0,000 |
| 0,95 | 1,053 | 0,329 |
| 0,90 | 1,111 | 0,484 |
Wniosek z tabeli jest praktyczny. Falownik pracujący w szczycie przy swojej mocy znamionowej nie ma z czego dołożyć mocy biernej, więc realizacja żądania regulacyjnego wymusza obniżenie mocy czynnej. Kodeks sieci przewiduje ten konflikt i rozstrzyga go po stronie operatora, bo to właściwy operator systemu przesyłowego wskazuje, czy pierwszeństwo ma wkład mocy czynnej, czy wkład mocy biernej (art. 21 ust. 3 lit. e).
Instrukcja ruchu operatora układa te dwa mechanizmy w kolejność. Funkcja zmniejszania mocy czynnej przy wzroście napięcia ma działać dopiero po wyczerpaniu możliwości regulacji napięcia poborem mocy biernej w trybie Q(U), czyli powyżej 1,08 Un (IRiESD ENEA Operator, pkt 9.1.3.2, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Najpierw więc pracuje moc bierna, a produkcja jest ograniczana jako ostatnia deska ratunku. Dla właściciela instalacji oznacza to prostą zależność. Im mniejszy zapas mocy pozornej, tym szybciej regulacja dochodzi do granicy i tym wcześniej zaczyna kosztować kilowatogodziny.
Jak dobór mocy falownika przekłada się na zapas regulacyjny?
Falownik dobrany dokładnie do mocy szczytowej instalacji nie ma z czego regulować, bo w szczycie cały jego zapas pozorny zajmuje moc czynna. Zapas regulacyjny powstaje na etapie projektu, a nie w menu urządzenia.
Rachunek wynika z poprzedniej tabeli. Utrzymanie współczynnika mocy 0,90 przy pełnej produkcji wymaga mocy pozornej równej 1,111 mocy czynnej, a więc około jednej dziesiątej zapasu ponad to, co instalacja oddaje jako moc czynną. Przy współczynniku 0,95 potrzebny zapas maleje do 1,053 mocy czynnej. Jeżeli tego marginesu nie ma, urządzenie wybiera między dotrzymaniem nastawy a utrzymaniem produkcji.
Do tego dochodzą wymagania zapisane w instrukcji operatora. Mikroinstalacja ma pracować w paśmie napięcia od 0,85 Un do 1,1 Un, a zakres współczynnika mocy od 0,9ind do 0,9poj obowiązuje przy mocy czynnej wyjściowej równej 20 % mocy znamionowej lub większej (IRiESD ENEA Operator, pkt 9.1.2.1, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Projekt, który tego zakresu nie uwzględnia po stronie mocy pozornej, przenosi problem na eksploatację.
Trzy pytania do projektanta domykają temat jeszcze przed zamówieniem urządzenia.
- Jaki tryb regulacji i jaki zakres współczynnika mocy wynikają z warunków przyłączenia wydanych dla tej instalacji.
- Ile mocy pozornej zostaje w szczycie produkcji po odjęciu zakresu regulacji wymaganego przez operatora.
- Co dzieje się z produkcją w godzinach wysokiego napięcia w sieci, gdy regulacja w trybie Q(U) dojdzie do swojej granicy.
Kiedy nastawa falownika zastępuje osobny kompensator, a kiedy nie?
Nastawa wystarcza wtedy, gdy moc bierna do skorygowania mieści się w zapasie falownika i występuje w godzinach, w których falownik pracuje w wymaganym trybie. Poza tymi dwoma warunkami rozmowa dotyczy już osobnego urządzenia, a nie ustawień.
| Sytuacja w instalacji | Co rozstrzyga | Kierunek |
|---|---|---|
| Nadwyżka pojawia się w godzinach produkcji i jest mniejsza od zapasu mocy pozornej falownika | zapas mocy pozornej oraz tryb narzucony w warunkach przyłączenia | nastawa falownika, uzgodniona z operatorem |
| Nadwyżka występuje poza godzinami pracy falownika | dostępność urządzenia w tych godzinach | osobne źródło mocy biernej |
| Falownik pracuje w trybie narzuconym przez operatora, bez swobody nastawy | uprawnienie do zmiany trybu wg pkt 9.1.2.2 instrukcji ruchu | osobne urządzenie, bo falownik realizuje inne zadanie |
| Regulacja mieści się w zapasie, ale wymusza ograniczenie mocy czynnej w szczycie | bilans utraconej produkcji wobec kosztu urządzenia | decyzja projektowa na podstawie danych z pomiaru |
Trzeci wiersz tabeli bywa zaskoczeniem dla właścicieli instalacji przemysłowych. Falownik pracujący w trybie podstawowym Q(U) odpowiada na napięcie w punkcie przyłączenia, a nie na bilans mocy biernej zakładu. Te dwa zadania nie muszą być zbieżne w tej samej godzinie, więc urządzenie zajęte wsparciem napięcia nie jest wolnym zasobem regulacyjnym dla rozdzielnicy.
Gdy z pomiaru wynika, że potrzebne jest osobne źródło mocy biernej, kryteria doboru zebraliśmy w poradniku o doborze kompensatora mocy biernej. Rozwiązanie energoelektroniczne, które reguluje moc bierną płynnie i w obu kierunkach, opisujemy przy okazji tematu, jakim jest kompensator SVG.
Dlaczego dobra nastawa nie gwarantuje czystego okresu rozliczeniowego?
Falownik utrzymuje wartość chwilową, a operator rozlicza energię zsumowaną w okresie rozliczeniowym. Jedno nie przekłada się wprost na drugie, bo do tego samego rachunku wchodzą również godziny, w których urządzenie nie pracowało.
Sposób liczenia jest zapisany w rozporządzeniu taryfowym, którego tekst jednolity ogłoszono jako Dz.U. 2026 poz. 1182 Wartość współczynnika tgφ określa się tam jako iloraz energii biernej pobranej całodobowo lub w strefach czasowych, wyrażonej w Mvarh lub kvarh, i energii czynnej pobranej w tym samym okresie, wyrażonej w MWh lub kWh (§ 52 ust. 5, stan na 8 września 2026 r.). Wartość odniesienia, czyli tgφ0, określa się w warunkach przyłączenia albo w umowie o świadczenie usług dystrybucji lub w umowie kompleksowej (§ 52 ust. 4). Zasadę samego naliczania nadwyżki rozkładamy w tekście o tym, czym jest ponadumowny pobór energii biernej.
Jest jednak przepis, który zmienia ocenę ryzyka pracy w trybie narzuconym. Opłaty za ponadumowny pobór energii biernej nie pobiera się w rozliczeniach między operatorem systemu a użytkownikiem systemu elektroenergetycznego w dwóch przypadkach. Pierwszy to pobór wynikający z polecenia operatora danego systemu. Drugi to pobór wynikający ze świadczenia usług na rzecz operatora, określonych w instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 ustawy (§ 52 ust. 10 pkt 3). Regulacja realizowana na polecenie operatora ma więc inny status niż nadwyżka z niedopilnowanej nastawy.
Dla właściciela instalacji wynika stąd konkretna praktyka. Rozdzielenie nadwyżki na część wynikającą z polecenia operatora i część z własnych ustawień opiera się na dokumentach, więc polecenia oraz uzgodnienia charakterystyki trzeba archiwizować razem z rejestrami pomiarowymi. Akt, na którym stoją te rozliczenia, ma status obowiązujący i nie ma daty uchylenia, co potwierdza rejestr ELI (odczyt 16 sierpnia 2026 r.).
FAQ – Najczęstsze pytania o moc bierną w falowniku fotowoltaicznym
Jak działa kompensacja mocy biernej w falowniku?
Falownik steruje fazą i amplitudą prądu, który wstrzykuje w napięcie sieci o częstotliwości 50 Hz. Zmiana tego przesunięcia zmienia podział przepływu na moc czynną i bierną, czyli wartość cos φ = P/S. Ponieważ moc bierna krąży między instalacją a siecią i nie zamienia się na pracę ani ciepło, jej wytworzenie nie wymaga energii z paneli ponad straty własne urządzenia.
Które tryby regulacji mocy biernej musi obsługiwać falownik w mikroinstalacji?
Instrukcja ruchu ENEA Operator wymienia trzy tryby. Podstawowy to Q(U), alternatywny to cos φ(P), a dodatkowy to stały cos φ, nastawiany w granicach od 0,9ind do 0,9poj (IRiESD, pkt 9.1.2.2, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Kodeks sieci nazywa te tryby regulacją napięcia, regulacją współczynnika mocy i regulacją mocy biernej, przy czym ten ostatni oznacza pracę z wartością zadaną przez operatora.
Czy mogę sam zmienić cos φ w falowniku?
Nie w przypadku mikroinstalacji. Tryb podstawowy ustawia się w momencie uruchomienia. Zmiana trybu jest możliwa jedynie na polecenie operatora, a urządzenie ma być chronione przed nieuprawnioną ingerencją w ustawienia trybów pracy (IRiESD ENEA Operator, pkt 9.1.2.2, stan na 16 sierpnia 2026 r.). Zmiana samej charakterystyki Q(U) wymaga uzgodnienia z operatorem. Wymagania własnego operatora sprawdza się w jego instrukcji ruchu i w wydanych warunkach przyłączenia.
Czy falownik oddaje moc bierną w nocy?
Bywa to technicznie wykonalne, bo wytworzenie mocy biernej nie wymaga produkcji energii czynnej, a kodeks sieci każe uwzględnić w profilu P-Q/Pmax warunki zdolności do generacji mocy biernej przy mocy czynnej równej zero (art. 21 ust. 3 lit. c ppkt ii). Dla mikroinstalacji instrukcja operatora ogranicza jednak zmiany mocy biernej do 10 % znamionowej mocy czynnej poniżej progu 20 % tej mocy. Dostępność takiej funkcji zależy od modelu urządzenia i wynika z jego karty katalogowej.
Czy praca z mocą bierną obniża produkcję z fotowoltaiki?
Obniża wtedy, gdy zabraknie zapasu mocy pozornej. Utrzymanie współczynnika mocy 0,90 przy pełnej produkcji wymaga mocy pozornej równej 1,111 mocy czynnej, a przy 0,95 równej 1,053 mocy czynnej. Instrukcja ruchu ustawia przy tym kolejność działań, bo funkcja zmniejszania mocy czynnej przy wzroście napięcia ma działać dopiero po wyczerpaniu regulacji w trybie Q(U), czyli powyżej 1,08 Un (IRiESD ENEA Operator, pkt 9.1.3.2).
Czy za moc bierną z falownika zawsze płaci się operatorowi?
Nie zawsze. Opłaty za ponadumowny pobór energii biernej nie pobiera się, gdy pobór wynikał z polecenia operatora danego systemu albo ze świadczenia usług na rzecz operatora określonych w instrukcji, o której mowa w art. 9g ust. 1 ustawy (rozporządzenie taryfowe, Dz.U. 2026 poz. 1182, § 52 ust. 10 pkt 3, stan na 8 września 2026 r.). W pozostałych przypadkach obowiązuje zwykłe rozliczenie oparte na współczynniku tgφ z okresu rozliczeniowego.